MU-SDGs Case Study*

โครงการการพัฒนาความร่วมมือระดับท้องถิ่นเพื่อสร้างโอกาสการเรียนรู้สำหรับเด็กเสี่ยงหลุดและเยาวชนนอกระบบการศึกษา และประชากรวัยแรงงานนอกระบบ ในเขตเทศบาลนครนครสวรรค์

ผู้ดำเนินการหลัก*

รศ.ดร.สุภาภรณ์ คำเรืองฤทธิ์

ส่วนงานหลัก

ศูนย์วิจัยรับใช้สังคม
โครงการจัดตั้งวิทยาเขตนครสวรรค์ มหาวิทยาลัยมหิดล

ผู้ดำเนินการร่วม

ผศ.ดร.กิตติคุณ หมู่พยัคฆ์
ดร.จิรพล จิรไกรศิริ
ผศ.ดร.ทวีศักดิ์ ชูมา
อ.วรารัตน์ หนูวัฒนา
นางชุติภากาญจน์ ประจันทร์

ส่วนงานร่วม

 

เนื้อหา*

หลักการและเหตุผล
เทศบาลนครนครสวรรค์เป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นขนาดใหญ่ ตั้งอยู่ใจกลางอำเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์ มีพื้นที่ในเขตการปกครอง 27.87 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุม 5 ตำบล ได้แก่ ตำบลปากน้ำโพ ตำบลนครสวรรค์ตก ตำบลนครสวรรค์ออก ตำบลวัดไทร และตำบลแควใหญ่ มีชุมชนในเขตเทศบาล (แยกตามเขต) รวมทั้งสิ้น 71 ชุมชน ประชากรในเขตเทศบาลส่วนใหญ่ประกอบอาชีพค้าขาย เป็นเจ้าของธุรกิจ รับจ้าง รับราชการ และประกอบอาชีพบริการต่าง ๆ 

มีโรงเรียนในสังกัดเทศบาลจำนวน 9 แห่ง ได้แก่ โรงเรียนเทศบาล 1–9 (เทศบาลนครนครสวรรค์, 2566: ออนไลน์) โดยส่วนใหญ่จัดการเรียนการสอนตั้งแต่ระดับอนุบาล 1 ถึงระดับมัธยมศึกษาปีที่ 3 ทั้งนี้ มีโรงเรียนที่จัดการศึกษาไปจนถึงระดับมัธยมศึกษาปีที่ 6 จำนวน 3 แห่ง ได้แก่ โรงเรียนเทศบาล 4 โรงเรียนเทศบาล 6 และโรงเรียนเทศบาล 9 โดยโรงเรียนกีฬาเทศบาลนครนครสวรรค์ (ท.9) จัดการเรียนการสอนเฉพาะระดับมัธยมศึกษาปีที่ 1–6 และออกแบบการศึกษาเพื่อความเป็นเลิศด้านกีฬา
สถิติจำนวนนักเรียนในปี พ.ศ. 2567 ของทั้ง 9 โรงเรียน รวมทั้งสิ้น 5,735 คน แบ่งเป็นนักเรียนระดับอนุบาล 862 คน ระดับประถมศึกษา 2,775 คน และระดับมัธยมศึกษา 2,098 คน โดยมีจำนวนครูรวมทั้งสิ้น 333 คน

เมื่อพิจารณาถึงปัญหาที่ส่งผลให้นักเรียนมีโอกาสหลุดหรือหลุดออกนอกระบบการศึกษา พบว่าในแต่ละโรงเรียนมีปัญหาคล้ายคลึงกัน ได้แก่ นักเรียนมีปัญหาทางครอบครัว เช่น ครอบครัวหย่าร้าง ขาดการดูแลเอาใจใส่จากผู้ปกครอง และฐานะทางเศรษฐกิจของครอบครัวไม่ค่อยดี ส่งผลให้เด็กนักเรียนแสดงพฤติกรรมออกมาในรูปแบบต่าง ๆ เช่น1)ติดเกม ติดโทรศัพท์ 2)ติดเพื่อนภายนอกโรงเรียน 3)ลักเล็กขโมยน้อย 4)ปัญหาชู้สาวและการตั้งครรภ์ไม่พร้อม 5)ติดยาเสพติด 6)มีพฤติกรรมก้าวร้าวและชอบใช้ความรุนแรง ปัญหาเหล่านี้ส่งผลให้นักเรียนขาดความสนใจในการเรียน ขาดเรียนบ่อยครั้ง และไม่ตระหนักถึงความสำคัญของการศึกษา โดยปัญหามักปรากฏชัดเมื่อนักเรียนอยู่ในระดับมัธยมศึกษา (เยาวรักษ์ สุปิยะพาณิชย์, 2566)เมื่อพิจารณาร้อยละของนักเรียนที่เสี่ยงต่อการหลุดออกจากระบบการศึกษาของโรงเรียนทั้ง 9 แห่ง ในปี พ.ศ. 2567 พบว่ามีนักเรียนกลุ่มเสี่ยงจำนวน 75 คน โดยโรงเรียนที่มีสัดส่วนสูงที่สุดคือ โรงเรียนเทศบาล 6 จำนวน 16 คน เมื่อพิจารณาข้อมูลจำนวนนักเรียนที่หลุดออกจากระบบการศึกษาของโรงเรียนในสังกัดเทศบาลนครนครสวรรค์ย้อนหลัง 2 ปี

นับตั้งแต่ปี พ.ศ.2566-2567 ของโรงเรียน 9 พบว่ามีจำนวนเด็กหลุดนอกระบบส่วนใหญ่จะอยู่ในระดับมัธยมศึกษา ม.1-3 โดยเฉพาะอย่างยิ่งโรงเรียน ท.5 ที่มีจำนวนนักเรียนที่หลุดออกนอกระบบการศึกษาสูงกว่าโรงเรียนอื่น ๆ ในทั้ง 2 ปี หากพิจารณาเปรียบเทียบจำนวนเด็กหลุดนอกระบบรวม 9 โรงเรียนของแต่ละปี พบว่าปี 2566 เด็กหลุดนอกระบบรวมสูงที่สุดอยู่ที่ 62 คน ปี 2567 จำนวน 72 คน
 
การดำเนินงาน
โครงการมีการดำเนินงาน 2 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1: ปี 2566 – 2567 ได้มีการดำเนินโครงการ “การพัฒนาความร่วมมือระดับท้องถิ่นเพื่อสร้างโอกาสทางการศึกษา-เรียนรู้ของเด็กเสี่ยงหลุดและเยาวชนนอกระบบการศึกษา ในเขตเทศบาลนครนครสวรรค์” และ ระยะที่ 2: ปี 2568 ได้มีการดำเนินโครงการ “การพัฒนาความร่วมมือระดับท้องถิ่น เพื่อสร้างโอกาสการเรียนรู้สำหรับเยาวชนและประชากรวัยแรงงานนอกระบบ ในเขตเทศบาลนครนครสวรรค์”
 
โดยทั้ง 2 ระยะ มีเป้าหมายหลักในการพัฒนา ดังนี้
   1) พัฒนาให้เทศบาลนครนครสวรรค์มีระบบและกลไกแก้ไขปัญหาเด็กหลุดระบบการศึกษา แล้วนำเข้าสู่ภาระงานประจำ/แผนปฏิบัติงาน
   2) มีนวัตกรรมการเรียนการสอนเพื่อลดการเสี่ยงหลุดระบบการศึกษา
   3) ส่งเสริมการเรียนรู้แบบยืดหยุ่นให้เด็กหลุดระบบระบบการศึกษา ทั้งส่งต่อกรมส่งเสริมการเรียนรู้ จังหวัดนครสวรรค์ (สกร.) เพื่อให้ได้วุฒิการศึกษา ควบคู่ไปกับการพัฒนาทักษะอาชีพ เพื่อสร้างรายได้
   4) พัฒนาศักยภาพของครูผู้สร้างการเปลี่ยนแปลง เพื่อเป็นการสร้างครูที่เข้าใจเด็ก สร้างเด็กที่เห็นคุณค่าในตัวเองด้วยจิตตปัญญาศึกษา

SDGs หลักที่สอดคล้องกับกิจกรรม*

SDGs4

เป้าประสงค์ย่อยใน SDG หลัก*

4.1,4.4

SDGs อื่น ๆ ที่สอดคล้อง

SDGs16

เป้าประสงค์ย่อยใน SDG อื่นๆ

16.a, 16.2, 16.7
Links ข้อมูลเพิ่มเติม * 
https://www.facebook.com/share/v/1DGN3BXUnp/
 

MU-SDGs Strategy*

ยุทธศาสตร์ที่ 3

Partners/Stakeholders*

เทศบาลนครนครสวรรค์
โรงเรียนในสังกัดเทศบาลนครนครสวรรค์ทั้ง 9 แห่ง
สถาบันพัฒนาฝีมือแรงงาน 8 นครสวรรค์

ภาพประกอบ (3-5 ภาพ)*

Key Message*

“ห้องเรียนแห่งความหวัง เมื่อเด็กเรียนรู้ที่จะรู้จักและรักตัวเอง เขาจะไม่หลุดออกจากระบบการศึกษาอีกต่อไป”

ตัวชี้วัด THE Impact* Rankings ที่สอดคล้อง

4.3.4