หลักการและเหตุผล

การศึกษาในปัจจุบันเริ่มเปลี่ยนผ่านจากการเน้นเพียงทักษะทางวิชาการ สู่การพัฒนา “มิติด้านใน” ของความเป็นมนุษย์ จิตตปัญญาศึกษาและจิตศึกษา จึงถูกนำมาใช้เป็นนวัตกรรมสำคัญเพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงในระดับบุคคลและองค์กร โดยจิตตปัญญาศึกษามุ่งเน้นการพัฒนาความคิด จิตใจ และจิตวิญญาณผ่านการเรียนรู้เชิงใคร่ครวญ ขณะที่จิตศึกษาคือการนำแนวคิดดังกล่าวมาปฏิบัติในโรงเรียนผ่านกิจกรรมสม่ำเสมอ เช่น การฝึกสติ สมาธิ และความสงบ 

โรงเรียนเทศบาลวัดไทรเหนือเป็นโรงเรียนขนาดกลางในสังกัดเทศบาลนครนครสวรรค์ ตั้งอยู่ในอำเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์ มีผู้บริหารและครูรวม 23 คน จำนวนเด็กนักเรียนตั้งแต่อนุบาล 1-มัธยมศึกษาชั้นปีที่ 3 จำนวน 249 คน โครงการนี้ได้ขับเคลื่อนงานในพื้นที่โรงเรียนเทศบาลวัดไทรเหนือ โดยมีเป้าหมายหลักเพื่อให้ครูใช้เครื่องมือจิตตปัญญาศึกษาและจิตศึกษาในการสร้าง “พื้นที่ปลอดภัย” เพื่อบ่มเพาะให้นักเรียนมีคุณลักษณะสำคัญ 3 ประการ ได้แก่ การเห็นคุณค่าในตนเอง (Self-esteem) การรู้จักและเข้าใจตนเอง (Self-awareness) และการมีวินัยในการกำกับตนเอง (Self-control) 

 การดำเนินงาน

 โครงการดำเนินการอย่างเป็นระบบตั้งแต่วันที่กุมภาพันธ์ถึงธันวาคม 2568 ผ่านกิจกรรมสำคัญ ดังนี้

    – การพัฒนาบุคลากร อบรมจิตตปัญญาศึกษา เพื่อฝึกทักษะการฟังอย่างลึกซึ้ง การจัดการอารมณ์ และการลดอำนาจเหนือ เพิ่มการใช้อำนาจร่วม

    – การออกแบบการสอน อบรมการจัดทำแผนการสอนจิตศึกษา และทดลองสอนจริง

    – การปรับโครงสร้างตารางเรียน บรรจุกิจกรรมจิตศึกษาไว้ในตารางเรียน 3 ช่วงเวลา ได้แก่ 1) คาบโฮมรูมเช้า (20 นาที) คาบจิตศึกษา: เริ่มเช้าวันใหม่ด้วยนิทานสะท้อนใจ และการฟังอย่างลึกซึ้ง 2) คาบบ่าย Body Scan (15 นาที): กลางวันสงบใจ กลับมาอยู่กับกายและความรู้สึก และ 3) คาบ “จัดกายจัดใจ” ก่อนกลับบ้าน (15 นาที) คาบทบทวนตน: ท้ายวัน เด็กสะท้อนว่าเรียนรู้อะไร และรู้สึกอย่างไร

    – การขยายผลสู่ผู้ปกครอง: ปรับรูปแบบการประชุมผู้ปกครองโดยใช้กระบวนการจิตตปัญญาศึกษา